ماری آمپر

ماری آمپر فیزیکدان فرانسوی 

زندگینامه آندره ماری آمپر

ماری آمپر یک فیزیکدان فرانسوی است که علم الکترودینامیک را کشف و نام گذاری کرد که اکنون از آن به عنوان الکترومغناطیس یاد می شود. نام او در زندگی هر روزه ما به نام آمپر، واحد اندازه گیری جریان الکتریکی بیان می شود.

دوران کودکی ماری آمپر

آندره ماری آمپر در ۲۰ ژانویه ۱۷۷۵ میلادی در لیون فرانسه و در یک خانواده خوشبخت از طبقه سوم جامعه، چشم به جهان گشود. پدر او جین جیکوز آمپر یک تاجر و بازرگان بسیار موفق بود، جین جیکوز از علاقه مندان به فلسفه جین جیکوز روسو بود که نظریه اش در باب تحصیل، متفاوت بود. او معتقد بود که پسران جوان باید مدرسه های رسمی را نادیده بگیرند و مستقیما تحصیلات خود را از طبیعت دنبال کنند. پدر آمپر این نظریه را با اجازه دادن به پسرش برای تعلیم درکتابخانه ای خوب عملی کرد. برخی از مطرح ترین روشنفکران آن زمان فرانسه نظیر جورج لوییس لسلرس، کمته دی بوفان و دنیس و جین به عنوان معلمان آمپر در نظر گرفته شدند. علاوه بر آن، آمپر به کمک جدیدترین کتاب های ریاضی که در کتابخانه پدرش وجود داشت شروع به یادگیری ریاضی در سن ۱۲ سالگی کرد.

مادر آمپر زنی مذهبی بود، به همین جهت آمپر مدت های زیادی در طول دوران جنبش فلسفی و ادبی فرانسه به کاتولیک پایبند بود. پدر آمپر در شهری کوچک نزدیک به لیون به عنوان کسی که می توانست صلح را به دولت فرانسه برگرداند، شناخته شده بود؛ حتی در  زمانی که حزب ژاکوبین کنترل دولت انقلابیون را در سال ۱۷۹۲ به دست گرفت و سیاستی جدید را پیشه کرده بود، جین جکوز آمپر در برابر اتفاقات جدید سیاسی مقاومت کرد و به دلیل همین مقاومتش در ۲۴ نوامبر ۱۷۹۳ با گیوتین سر از تنش جدا کردند.

دوران جوانی آمپر

با این که انقلاب فرانسه به دلایل سیاسی آسیب هایی جدی به مردم وارد کرد، اقدامات مثبتی هم داشت؛ از جمله این که موسسه ای جدید و علمی تاسیس کرد که آمپر به واسطه آن توانست راه موفقیتش را باز کند. او اولین کار قاعده مندش را در سال ۱۷۹۹ به عنوان یک معلم ریاضی با حقوق متوسط آغاز کرد. سپس مدتی بعد ازدواج کرد و اولین فرزندش حدود یک سال بعد به دنیا آمد. بلوغ آمپر متناظر با انتقال حکومت به رژیم ناپلئون در فرانسه شد؛ به همین جهت این پدر و معلم جوان فرصت های جدیدی برای موفقیت در ساختار تکنوکراتیک حکومت (در اصطلاح به حکومت هایی اطلاق شده است که در آن نظام سیاسی، اقتصادی و اجتماعی باید به وسیله صاحبان فن اداره شود) یافت که مورد علاقه امپراتور جدید فرانسه بود.

فعالیت های علمی آمپر

در سال ۱۸۰۲، آمپر به عنوان پروفسور شیمی و فیزیک در مرکز اکول در بورگن برس مطرح شد. او زمان خود را در بورگ سپری می کرد تا درباره ریاضی پژوهش کند و بتواند «ملاحظاتی درباره نظریه ریاضی بازی ها» را ارائه دهد. سرانجام او حاصل تحقیقاتش در زمینه احتمالات ریاضی را در قالب رساله ای به آکادمی علوم پاریس در سال ۱۸۰۳ ارسال کرد.

آمپر بعد از مرگ همسرش در جولای ۱۸۰۳ به پاریس نقل مکان کرد و توانست یک سال بعد پست جدید مربی گری را دریافت کند. علی رغم این که آمپر صلاحیت گرفتن مقام پروفسوری را نداشت، منصب پروفسور ریاضیات را در مدرسه در سال ۱۸۰۹ دریافت کرد و توانست تا سال ۱۸۲۸ جایگاهش را در آنجا حفظ کند. او در سال ۱۸۱۹ و ۱۸۲۰ دوره هایی در زمینه فلسفه و هوا فضا در دانشگاه پاریس برگزار کرد. سال ۱۸۱۴ بود که از آمپر دعوت شد تا در کلاس های ریاضی موسسه جدید امپراطوری شرکت کند. (در آن جا آکادمی اصلاح شده علوم ایالت نیز حضور داشت). علاوه بر آن، آمپر طی مدتی در شاخه هایی متفاوت از  علوم - نوشتن مقاله و فعالیت در علومی نظیر فلسفه، ریاضیات، شیمی و هوا و فضا- فعالیت می کرد و این امر باعث شد تا او به عنوان یک کاندید برای موسسه آکادمی در نظر گرفته شود.

کشفیات آمپر

۱.  آمپر کاشف عنصر فلورین بود

آمپر در سال ۱۸۱۰، آمپر اسید هیدرفلوریک را که ترکیبی از هیدروژن و عنصری نامعلوم بود را معرفی کرد که سازنده های آن به گفته خودش مشابه به کلورین بودند. آمپر نام فلورین را برای آن انتخاب کرد و پیشنهاد داد که می تواند با الکترولیز عایق شود. ۷۶ سال بعد بود که یک شیمی دان به نام هنری موسین فلورین را ایزوله کرد ( عنصری را از سایر بخش های ترکیب جدا کردن و به صورت خالص درآوردن).

۲.  آمپر پیشنهاد مرتب سازی عناصر شیمیایی بر اساس مشخصه هایشان را مطرح کرد

در سال ۱۸۱۶، آمپر پیشنهاد داد که عناصر شیمیایی باید بر طبق مشخصه هایشان لیست شوند. تنها در آن زمان ۴۸ عنصر شناخته شده بودند، و آمپر تلاش کرد که آن ها را در ۱۵ دسته جای دهد.

۳.  آمپر ارائه دهنده قانون دست راست در الکترومغناطیس است.

در آوریل سال ۱۸۲۰، دانشمندی به نام هنز کریستین شار جریان الکتریکی را در سیم کشف کرد که توسط یک سوزن آهنربایی منحرف می شود. زمانی که آمپر این مسئله را کشف کرد، در این خط پژوهشی کاملا درگیر شد. او قانونی به نام قانون دست راست آمپر را ایجاد کرد تا جهت انحراف عقربه قطب نما را در رابطه با جهتی که جریان الکتریکی در سیم شار می یابد را پیدا کند.

۴.  آمپر اولین کسی بود که کشف کرد مغناطیس بدون آهنربا می تواند تولید شود.

اورستد اولین ارتباط بین الکتریسیته و خاصیت مغناطیسی را در سال ۱۸۲۰ کشف کرد. با این حال در سپتامبر همان سال، تنها یک هفته بعد از مشاهده اثبات آزمایش اورستد، آمپر کشف کرد که دو سیم موازی که حامل جریان الکتریکی اند یا هم را جذب و یا دفع می کنند، بسته به این که شار جریان در جهت موافق یا مخالف باشد. آمپر برای اولین بار جذب مغناطیسی و دفع آن را که بدون استفاده از آهنربا تولید شده بود کشف کرد.

۵.  آمپر قانون نیروی آمپر را در سال ۱۸۲۳ به صورت فرمول درآورد. 

آمپر نتایج آزمایشاتش را با ریاضیات گره می زد تا قوانین فیزیکی خود را به صورت فرمول درآورد. مهم ترین آن ها قانون نیروی آمپر بود که در سال ۱۸۲۳ آمپر توانست آن را فرموله کند. این قانون بیان می کند که نیروی جذب یا دفع بین دو سیم حامل جریان متناسب با طول و شدت جریان عبوری از آن ها است.

۶.  آمپر نظریه ای پیشرفته درباره خاصیت مغناطیسی زمین ارائه داد.

تحقیقات آمپر درباره الکترومغناطیس، او را به ارائه خاصیت مغناطیسی ای سوق داد که به وسیله الکتریسیته در حال حرکت تولید می شود. بر اساس این نظریه، زمین همانند یک آهنربا عمل می کند، که در آن باید جریان هایی آن را احاطه کرده باشند.

آمپر سرانجام پس از سال ها تلاش و فعالیت علمی موثر، در دهم ۱۸۳۶ در ۶۱ سالگی بر اثر بیماری ذات الریه در شهر مارسی درگذشت.

 

تحقیق و ترجمه توسط سایت پیام آوران دانش دنیای روز ؛ ارائه فیلم های آموزشی، تدریس خصوصی و کلاس آنلاین

10 / 10
از 1 کاربر
ارسال نظر
عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*