دکتر حسابی

دکتر حسابی دانشمند معاصر ایرانی

 زندگینامه دکتر حسابی

دکتر سید محمود حسابی در سال ۱۲۸۱ هجری شمسی در تهران زاده شد. پدرش سید عباس معزالسلطنة و مادرش گوهرشاد حسابی هر دو اهل تفرش بودند. او در چهار سالگی به همراه خانواده عازم شام گردید و در هفت سالگی تحصیلات ابتدایی را در بیروت با تنگدستی در مدرسه کشیش های فرانسوی آغاز کرد. دکتر حسابی در همان ایام توسط مادر فداکارش تحت آموزش تعلیمات مذهبی و ادبیات فارسی قرار گرفت او قرآن کریم را حفظ و به آن اعتقادی ژرف داشت. دیوان حافظ را از بر داشته و به شاهنامه فردوسی،بوستان و گلستان سعدی، مثنوی مولوی و منشآت قائم مقام فراهانی اشراف کامل داشتند.

تحصیلات دکتر حسابی

شروع تحصیلات متوسطه دکتر حسابی مصادف با آغاز جنگ جهانی اول و تعطیلی مدارس فرانسوی زبان بیروت بود که دو سال در منزل به تحصیل پرداختند و سپس برای ادامه به کالج آمریکایی در بیروت رفتند. دکتر حسابی در سن هفده سالگی اولین مدرک تحصیلی خود را با مشقت ها و غم های فراوان از جمله گرسنگی و تنگدستی و فلج شدن مادر، در رشته ادبیات کسب کردند اما چون این رشته در آن زمان بازار کار خوبی نداشت تصمیم گرفت رشته تحصیلی خود را تغییر دهد. او در نوزده سالگی لیسانس بیولوژی و بعد از آن مدرک مهندسی راه و ساختمان را اخذ کردند و با نقشه کشی وراهسازی به امرار معاش خود و خانواده می پرداخت. دکتر حسابی در رشته های پزشکی ریاضیات و ستاره شناسی نیز به تحصیلات آکادمیک پرداخت از طرفی شرکت راهسازی فرانسوی که ایشان در آنجا مشغول به فعالیت بودند به پاس قدردانی از زحماتشان او را برای ادامه تحصیل به فرانسه اعزام کرد که در سال ۱۹۲۵ میلادی از مدرسه برق پاریس فارغ التحصیل شد. دکتر حسابی در راه آهن برقی فرانسه مشغول به کار شدند و همزمان به تحصیل در رشته معدن پرداختند. پس از پایان تحصیل در این رشته، کار خود را در معادن آهن شمال فرانسه و معادن زغال سنگ ایالت "سار" آغاز کردند. بعد از آن به دلیل وجود روحیه علمی، به تحصیل در رشته فیزیک پرداختند و در سال ۱۹۲۷ میلادی در سن ۲۵ سالگی دانشنامه دکترای فیزیک خود را با ارائه ی رساله ای تحت عنوان "حساسیت سلول های فتوالکتریک" با درجه عالی از دانشگاه سوربن دریافت کرد. او سپس در سال ۱۳۱۰ شمسی انجمن فیزیک ایران را تشکیل داد و از همان زمان به عضویت انجمن فیزیک اروپا، آمریکا، فرانسه و آکادمی علوم نیویورک درآمد.

دکتر حسابی همچنین به چهار زبان زنده دنیا شامل فرانسه، انگلیسی، آلمانی و عربی مسلط بودند و به زبان های سانسکریت، لاتین، یونانی، پهلوی، اوستایی، ترکی و ایتالیایی اشراف داشتند. همچنین با شعر و موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیک غرب به خوبی آشنا بودند و در چند رشته ورزشی نیز موفقیت هایی کسب کردند که دریافت دیپلم نجات غریق در رشته شنا یکی از آنهاست.

دکتر حسابی و دانشمندان جهان

دکتر حسابی در طول زندگی با دانشمندانی چون شرودینگر، بورن، دیراک، بوهر و فلاسفه ای چون راسل و آندره ژید تبادل نظر داشته است. او شاگرد اینشتین نیز بوده است. دکتر حسابی در یک سفر تابستانی که به ایران داشت در حین مطالعات به این فکر افتاد که علت وجود خاصیت های ذرات اصلی باید در این باشد که این ذرات بی نهایت گسترده اند و هر ذره ای در تمام فضا پخش است و نیز هر ذره بر ذرات دیگر تاثیر می گذارد او با خود فکر کرد اگر این تئوری صحیح باشد باید چگالی یک ذره مادی به تدریج کم شود نه اینکه یک مرتبه به صفر برسد و نباید ذره مادی شعاع معینی داشته باشد پس در اینصورت نور اگر از نزدیکی جسمی عبور کند باید منحرف شود. او پس از بررسی این موضوع و انجام محاسبات اولیه در بازگشت به آمریکا با راهنمایی پروفسور اینشتین در دانشگاه پرینتسون به تحقیقات در این زمینه پرداخت. ایشان خود می گوید:" یک ماه بعد وقت ملاقات و جلسه ی بعدی من با اینشتین تعیین شد وقتی به دیدار او رفتم برخوردش بسیار صمیمی تر بود و با علاقه بیشتری به من نگاه می کرد وقتی در کنار هم قرار گرفتیم به سادگی گفت: در طول این یک ماه خوب مرا مشغول کردید به عنوان کسی که در فیزیک تجربه دارد باید با شهامت به شما بگویم نظریه شما در آینده نه چندان دور علم فیزیک را در جهان متحول خواهد کرد. باورم نمی شد چه می شنوم انتظار هر سخنی مثل این را داشتم حس کردم چشمانم برق می زند دیگر از خوشحالی نمی توانستم نفس بکشم اینشتین هم با لبخندی که به نظرم آمد احساس مرا کاملا" درک کرده است به من نگاه می کرد."

بعد ار این دیدار بود که به دستور اینشتین بهترین آزمایشگاه فیزیک نور و دیدگانی در دانشگاه شیکاگو در اختیار ایشان قرار گرفت. او توانست فاصله نوری را در عبور از مجاورت یک میله اندازه بگیرد و چون نتیجه مثبت بود آکادمی علوم آمریکا نظریه دکتر حسابی را به چاپ رسانید.

بازگشت دکتر حسابی به ایران

دکتر حسابی به فرهنگ و ادب و اعتقادات سنتی و مذهبی ایران علاقه داشت و علاوه بر سفر در کشورهای مختلف دنیا به شهرهای مختلف ایران نیز سفر کرد که در این رابطه یادداشت ها و سفرنامه های بسیاری بر جای نهاد. او با وجود امکان ادامه تحقیقات در خارج از کشور در سال ۱۳۰۶ شمسی به ایران بازگشت و در وزارت فواید عامه( وزارت راه و ترابری) به عنوان مهندس راهسازی به استخدام دولت درآمد یکسال بعد مدرسه مهندسی وزارت به کوشش او تأسیس شد. در همین سال نقشه ی راه ساحلی سراسری میان بندرهای خلیج فارس از بوشهر تا بندر لنگه را تهیه کرد. دکتر حسابی به پایه گذاری علوم نوین و تاسیس دارالمعلمین و دانشسرای عالی، دانشکده های فنی و علوم دانشگاه تهران و... پرداخت.

فعالیت های دکتر حسابی

برخی از کارهای انجام شده توسط دکتر حسابی به شرح زیر می باشد:

-         مأموریت وزارت راه و ترابری برای تهیه اولین نقشه برداری علمی، فنی و مهندسی کشور( بندر لنگه به بوشهر) در سال ۱۳۰۶

-         تاسیس دارالمعلمین عالی و تدریس در آن در سال ۱۳۰۷

-         ساخت اولین رادیو در کشور در سال ۱۳۰۷

-         تاسیس دانش سرای عالی و تدریس در آن در سال ۱۳۰۸

-         ایجاد ایستگاه هواشناسی در ایران در سال ۱۳۱۰

-         نصب و راه اندازی اولین دستگاه رادیولوژی در ایران در سال ۱۳۱۰

-         تاسیس اولین بیمارستان خصوصی به نام بیمارستان گوهرشاد در سال ۱۳۱۲

-         مأمور وزارت راه برای ساخت راه تهران به شمشک جهت معادن ذغال سنگ در سال ۱۳۱۲

-         پیشنهاد و تدوین قانون تأسیس دانشگاه تهران و تأسیس دانشکده فنی در سال ۱۳۱۳ و ریاست دانشکده تا سال ۱۳۱۵

-         تأسیس دانشکده علوم و ریاست دانشکده از سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۲۷ و ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۶ و تدریس در گروه فیزیک دانشکده تا روزهای پایانی عمر.

-         تأسیس مرکز عدسی سازی-دیدگانی-اپتیک کاربردی در دانشکده علوم دانشگاه تهران

-         پایه گذاری مدارس عشایری و تأسیس اولین مدرسه عشایری ایران در سال ۱۳۳۰

-         پایه گذاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۰

-         پایه گذاری مرکز تحقیقات و راکتور اتمی دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۰

-         تأسیس سازمان انرژی اتمی در سال ۱۳۳۰

-         تأسیس موسسه استاندارد ایران در سال ۱۳۳۳

-         تأسیس اولین مرکز مدرن تعقیب ماهواره ها در شیراز در سال ۱۳۳۵

سراسر زندگی دکتر محمود حسابی در جریان آموزش و پرورش کشور بود. او بیش از ۶۰ سال به آموزش فیزیک اشتغال داشت و در کنگره شصت سال فیزیک ایران در سال ۱۳۶۶ شمسی ملقب به پدر فیزیک ایران گردیدند. همچنین در سال ۱۹۹۰ میلادی از سوی جامعه علمی جهان به عنوان مرد اول علمی جهان شناخته شد. دکتر حسابی سرانجام در ۱۲ شهریور ماه سال ۱۳۷۱ در بیمارستان دانشگاه ژنو به هنگام معالجه قلبی بدرود حیات گفتند و در شهرستان تفرش به خاک سپرده شدند.

تحقیق و ترجمه توسط سایت پیام آوران دانش دنیای روز ؛ ارائه فیلم های آموزشی، تدریس خصوصی و کلاس آنلاین

10 / 10
از 1 کاربر
ارسال نظر
ساسان خامسی : درباره سایت
0 0
سلام واقعا کلاسها و برنامه های خوبی دارید.ممنون
عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*