ابن ماسویه


 زندگینامه ابن ماسویه

یوحنا بن ماسویه خوزی ملقب به ابوزکریا در حدود سال 163 هجری قمری به دنیا آمد. او یک پزشک ایرانی و مسیحی بود و از نسبت او به خوزی مشخص می شود که از مردم خوزستان بوده است. نام پدرش ماسویه بود و از پزشکان مشهور طب و داروسازی در جندی شاپور بود. جندی شاپور مرکز پزشکی آن زمان بود و پزشکی در دنیای اسلام از جندی شاپور نشات گرفت بطوریکه اطبای ترازاول در دوران عباسی از آنجا به بغداد رفتند و دانشکده طب بغداد را پایه گذاری کردند. تاریخ نویسان از قول جبرئیل بن بختیشوع که پزشک هارون الرشید و ریاست پزشکان را به عهده داشت، نقل می کنند: هارون الرشید به من دستور داد که به خرج او بیمارستانی تاسیس کنم چون ساخت بیمارستان تمام شد دهشتک (رئیس بیمارستان جندی شاپور) را از جندی شاپور احضار کردم تا او را رئیس بیمارستان کنم ولی او امتناع کرد و به جای خود یکی از شاگردانش به نام ماسویه را معرفی کرد. دهشتک خود در این باره می گوید: "او شخصیتی است که به هر درد و هر دوایی و علاج آنها معرفتی کامل دارد و بیمارستان جندی‏ شاپور به حق به وی دایر است. با داشتن او هر کدام از شاگردان خود را مسئول بیمارستان بغداد نمایی، کارها به بهترین حالت پیش خواهد رفت؛ از این رو ماسویه برای انجام این مهم به بغداد فراخوانده شد" در روایتی دیگرآمده است که ماسویه به مقام جبرئیل در بغداد رشک برد و آن را بر زبان راند، همین باعث دلخوری جبرئیل بن بختیشوع از وی می شود و به دستور جبرئیل از بیمارستان جندی شاپور اخراج می شود ماسویه برای عذرخواهی به بغداد می رود اما جبرئیل او را نمی پذیرد. ماسویه به کمک یکی از روحانیون در بغداد به کار چشم پزشکی می پردازد و پس از معالجه چشم خادم فضل بن ربیع و سپس خود فضل به دربار خلیفه راه یافت و به سرعت در دربار هارون ترقی می کند بطوری که مقامی برابر جبرئیل بن بختیشوع به دست می آورد و زن و فرزند خود یوحنا را که در آن زمان خردسال بود را به بغداد فرا خواند.

یوحنا پس از آموزش در کنار پدر، نزد جبرئیل بن بختیشوع علم طب را می آموزد و با توجه به پیشرفت او در تحصیل به ریاست شاگردان برگزیده می شود. او پس از رسیدن به درجات بالای علمی مشغول تدریس در بغداد می شود. مجالس درس او را پررونق ترین محافل علمی آن زمان می شمردند. به نظر می رسد که او منطق و حکمت نیز تدریس می کرده است و در داروشناسی نیز اطلاعاتی داشته است. مشهورترین شاگرد او حنین بن اسحاق بود که مدتی نزد ابن ماسویه پزشکی خواند ولی ابن ماسویه او را از خود راند اما حنین بن اسحاق برای تحصیل علم همت گماشت و چندان پرآوازه شد که ابن ماسویه او را بسیار ارج نهاد.

ابن ماسویه از طرف خلیفه به ترجمه کتاب های طبی مامور شد و نویسندگانی ماهر در خدمتش قرار گرفت. او علاوه بر سریانی و عربی به زبان یونانی نیز مسلط بود و در دربار مامون، خلیفه عباسی مقام و منزلت بالایی داشت و رئیس بیت الحکمه شد.(بیت الحکمه کانون دانشمندان و اهل فضل و ادب و مترجمان کتاب های علمی دوران عباسی به زبان عربی بود این مرکز در زمان مامون به اوج اعتلای خود رسید و الگویی از دانشگاه جندی شاپور شد) ابن ماسویه به علم تشریح نیز علاقه زیادی داشت و چون نمی توانست جسد انسان را تشریح کند از میمون برای کالبدشکافی استفاده می کرد. او در دوران خلافت مامون،معتصم،واثق و متوکل در خدمت آنها بود. طبیبی بسیار باهوش و به علم طب دانا و آشنا بود بطوریکه خلفای عباسی بویژه واثق علاقه زیادی به او داشتند معروف است که خلفای عباسی هیچ غذایی را بدون حضور او نمی خوردند.

آثار ابن ماسویه را بیش از 50 کتاب و رساله می دانند که بیشتر آنها در پزشکی و بعضی دیگر در علوم طبیعی می باشد. کتاب دغل العین(تباهی چشم) کهن ترین درسنامه در چشم پزشکی می باشد و کتاب تشریح او اولین کتاب از این نوع می باشد که در عالم اسلام نوشته شده است. کتاب فی الجذام نیز اثر دیگر اوست و به نظر می رسد کسی قبل از او در این زمینه کتابی ننوشته است. او آثاری در زمینه های جانورشناسی،جنین شناسی،داروشناسی،تغذیه،زهرشناسی و شناخت بیماری ها دارد. آثار ابن ماسویه از مهمترین منابع رازی در نگارش کتاب الحاوی بوده است. ابن ماسویه در جایی عنوان می کند: پزشک باید همیشه بیمار را به بازگشت تندرستی اش امیدوار سازد هرچند خودش بداند امید به بهبود نیست زیرا وضعیت جسم به روحیه انسان بستگی دارد.

یوحنا بن ماسویه خوزی سرانجام در سال 243 هجری قمری در سامرا و در زمان خلافت متوکل عباسی از دنیا می رود.

 

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان       بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین       

   تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*