جابربن حیان

زندگینامه جابربن حیان

 

ابوموسی جابربن حیان در حدود سال ۱۰۰ هجری شمسی در شهر طوس به دنیا آمد پدر او یک داروساز و پیرو مذهب شیعه بود و به دلیل دست داشتن در براندازی حکومت بنی امیه توسط حاکم خراسان کشته شد. جابربن حیان به نوشته های باقی مانده از پدرش در داروسازی علاقمند شده و به ادامه حرفه او می پردازد. بعداز مدتی شوق و علاقه برای یادگیری او را روانه عراق و کوفه می کند طبق نوشته ابن ندیم جابربن حیان به دلیل مناسب بودن آب و هوای کوفه در این شهر به کار اکسیر پرداخت.

در آن دوران عقیده بر این بود که در طبیعت اشیاء قابل تبدیل به یکدیگر هستند و می گفتند مواد از چهار عنصر آب،خاک،آتش و باد تشکیل شده اند و نسبت های متفاوتی از تری،خشکی،گرمی و سردی دارند بنابراین با افزودن یا کاستن نسبت هر یک از این چهار طبع می توان به ماده دیگری دست پیدا کرد به عنوان مثال در طبیعت آب و خاک به گیاه تبدیل می شود و یا به وسیله زنبورعسل گیاه به موم و عسل تبدیل می شود بنابراین کیمیاگر نیزمی تواند با آزمایشات و تجربیات خود همان کار را در مدت زمان کوتاهتری انجام دهد اما برای اینکه کیمیاگر بتواند یک شیء را به شیء دیگری تبدیل کند به وسیله ای نیاز دارد که آن را اکسیر می نامند.جابر اکسیر را در کارهای کیمیایی خود استفاده می کرد و می گفت که هفت نوع اکسیر وجود دارد:

۱- اکسیر فلزی: اکسیر به دست آمده از فلزات

۲- اکسیر حیوانی: اکسیر به دست آمده از حیوانات

۳- اکسیر گیاهی: اکسیر به دست آمده از گیاهان

۴- اکسیر حیوانی-گیاهی: اکسیر به دست آمده از مواد حیوانی و گیاهی

۵- اکسیر فلزی-گیاهی: اکسیر به دست آمده از مواد فلزی و گیاهی

۶- اکسیر فلزی-حیوانی: اکسیر به دست آمده از مواد فلزی و حیوانی

۷- اکسیر فلزی-حیوانی-گیاهی: اکسیر به دست آمده از مواد فلزی،گیاهی و حیوانی.

جابربن حیان فلزات را هفت نوع دانسته است طلا،نقره،مس،آهن،سرب،جیوه و قلع. این فلزات به تعبیر جابر اساس صنعت کیمیا را تشکیل میدهند و قوانین علم کیمیا بر این هفت فلز استوار است.او مواد تشکیل دهنده این فلزات را گوگرد و جیوه می داند و تفاوت میان این فلزات هفتگانه را در نسبت ترکیب جیوه و گوگرد موجود در آنها می دانست همچنین او طبیعت گوگرد و جیوه را تابع دو عامل زمینی و زمانی بیان می کند یعنی نوع خاکی که جیوه و گوگرد در آن بوجود می آیند و وضعیت کواکب به هنگام تشکیل آنها باعث می شود که طبیعت گوگرد و جیوه فرق داشته باشد.

کیمیاگران هرگز نتوانستند سرب یا فلزات دیگر را به طلا تبدیل کنند اما در جریان آزمایشات خود موادی بدست آوردند که امروزه ارزش بالایی دارند.جابربن حیان توانست از زاج سبز(سولفات آهن)اسیدسولفوریک به دست آورد .کشف اسید سیتریک(جوهرلیمو) و اسید استیک(جوهرسرکه) از کارهای اوست همچنین روش های استخراج و خالص سازی طلا،جلوگیری از زنگ زدگی آهن،حکاکی روی طلا،رنگرزی و همچنین معرفی فرآیندهای تبلور و تقطیر که هر دو سنگ بنای شیمی امروز به شمار می روند از یافته های اوست.جابربن حیان روش هایی برای خالص سازی فلزات پیدا می کند و انواع گوناگونی از وسایل آزمایشگاهی نیز به نام او ثبت شده است.

از نظر جابر کیمیاگری که در کار خود استاد باشد می تواند هر ماده ای را به ماده دیگر تبدیل کند او ادعا می کرد که می تواند جانداری مانند پرنده یا حتی انسان را هم بیافریند و فقط به زمان زیادی نیاز دارد اوکارهای خود را ادامه کارهای خدا در زمین می دانست.این نظریه های جابر درباره تولید مصنوعی با اندیشه های امروزی زیست شناسان شباهت های زیادی دارد.

جابر را شیعه،فیلسوف و بالاتر از اینها یک صوفی می دانند او از شاگردان امام جعفر صادق(ع) بود و نام این امام بارها در کتاب های او آمده است اما به نظر می رسد ارتباط او با امام جعفر صادق(ع) کوتاه بوده است زیرا حدود بیست سال بعد از تولد جابر امام به شهادت رسیده است.جابر با برمکیان نیز در ارتباط بوده است و احتمالا" برای جعفر برمکی کتابی درباره کیمیاگری نگاشته است باافول برمکیان در زمان هارون الرشید جابر زندگی مخفیانه خود را در کوفه ادامه می دهد و سرانجام در سال ۱۹۴ هجری از دنیا می رود.

 

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان       بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین       

   تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*