ابوریحان بیرونی

زندگینامه ابوریحان بیرونی

 

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی از دانشمندان بزرگ ایران در علوم حکمت، اخترشناسی، ریاضیات ،تاریخ و جغرافیا بوده است.او در سال ۳۶۲ هجری قمری در حوالی خوارزم متولد شد و نزد ابونصر منصور که ریاضیدان و ستاره شناس معروفی بود تحصیل کرد. بیرونی در سن ۱۷ سالگی ارتفاع خورشیدی نصف النهار را در شهر کاث رصد کرد و بدین ترتیب عرض جغرافیایی آن شهر را برآورد نمود.او همچنین ماه گرفتگی در این شهر را رصد کرده و چون قبلا" با ابوالوفا بوزجانی برای رصد این رویداد در بغداد هماهنگی کرده بود، توانست از طریق اختلاف زمانی میان این دو مکان،اختلاف طول جغرافیایی را محاسبه کند.

ابوریحان بیرونی زمانی که ۲۲ ساله بود چندین اثر کوتاه از خود به جای گذاشت که یکی از آنها تحت عنوان نقشه کشی است. او در آن نقشه نیمکره را روی صفحه ترسیم کرده و نشان داده در این سن مطالعات زیادی داشته است و مجموعه کاملی از نقشه هایی که دیگران رسم کرده بودند را مورد مطالعه و بررسی قرار داده است.

به دلیل شرایط آن زمان و جنگهای داخلی، بیرونی مدتی مجبور به ترک خوارزم شد .او با سفر به شهر ری مدتی را در فقر و تنگدستی زندگی کرده است و هیچ پشتیبانی نداشت اما در آن شرایط نیز به بحث و بررسی علوم زمانه خویش پرداخت. ابوریحان بیرونی مجددا" به خوارزم بازگشت و در دوران فرمانروایی ابوالعباس مامون در خوارزم( که تحت سلطه غزنویان قرار داشتند ) بعنوان مشاور دربار همراه با استاد قدیمی اش ابونصرمنصور به فعالیت های علمی پرداخت. او در این زمینه می نویسد: بعد از اینکه چند سال در آن منطقه به سختی زندگی کردم با اجازه حاکم به زادگاه خویش بازگشتم اما مرا وادار به انجام امور مادی و دنیوی کردند که موجب حسادت ورزیدن ابلهان گردید اما خردمندان از این امر متاسف شدند.

پس از حمله سلطان محمود غزنوی به خوارزم ابونصر منصور به دار آویخته شد و محمود غزنوی تصمیم به قتل ابوریحان بیرونی نیز گرفت که با شفاعت درباریان از این کار منصرف شد ولی از آن به بعد به عنوان یک اسیر نزد سلطان محمود بود و او را با خود به شهر غزنه(پایتخت غزنویان) برد. بیرونی در غزنه نیز به مکاشفات خود ادامه داد و توانست به طور دقیق عرض جغرافیایی آنجا را تعیین کند او در آنجا شاهد یک ماه گرفتگی نیز بود. در سفر سلطان محمود به هندوستان ابوریحان همراه او بود و در آنجا با علما و دانشمندان هند معاشرت می کرد. وی زبان سانسکریت را آموخت و چندین اثر از زبان سانسکریت به عربی ترجمه کرد. بیرونی به نقاط مختلف هند سفر کرد و عرض جغرافیایی یازده شهر هند را تعیین کرد.

ابوریحان بیرونی تالیفات زیادی در نجوم، منطق،حکمت و هندسه دارد تقریبا" چهار پنجم آثار بیرونی از بین رفته است او آثار زکریای رازی را با فهرستی از آثار خود بصورت کتابی جمع آوری کرده است.سایه ها یکی از آثار اوست و محتوای آن شامل تاریخچه تانژانت، تابعهای متقاطع، حساب نظری و عملی، آنالیز ترکیبی، اعداد گنگ، نظریه خارج قسمت، تعاریف مفاهیم جبری، شیوه های حل معادلات جبری، منحنی های مخروطی، مثلثات، قانون سینوس و ... میشود.او مشاهدات جالبی در مورد سرعت نور انجام داده و اظهار داشته که سرعت نور در مقایسه با سرعت صوت بسیار زیادتر است و از کهکشان راه شیری بعنوان مجموعه ای از اجزاء بیشمار ستارگان سحابی یاد کرده است.او مکاتبات تندی با بوعلی سینا درباره ماهیت نور و انتقال گرما داشته است. بیرونی به شرح نسبت های بین چگالی طلا، جیوه، سرب،نقره،برنز،آهن،قلع و برنج نیز پرداخته است.

سرانجام این دانشمند برجسته در سال ۴۴۰ هجری قمری در سن ۷۸ سالگی بدرود حیات گفت. ابوالحسن علی بن عیسی فقیه نامداری که در لحظات پایانی بر بالین او حاضر بود نوشته است: " آنگاه که نفس در سینه او به شماره افتاد بر بالین او حاضر آمدم او در آن حال از من پرسشی فقهی پرسید گفتم اکنون چه جای این پرسش است؟ گفت ای مرد کدامیک از این دو بهتر است این مسئله را بدانم و بمیرم یا نادانسته از دنیا بروم؟ من آن مسئله را باز گفتم و فرا گرفت و از نزد وی بازگشتم هنوز بخشی از راه را نپیموده بودم که شیون از خانه برخاست.

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان        بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین      

    تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

 

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*