یعقوبی

 زندگینامه یعقوبی

احمد بن ابی یعقوب معروف به یعقوبی تاریخ نگار و جغرافی دان سده سوم هجری می باشد در برخی منابع از او با لقب اصفهانی نام برده اند و بر این اساس اصل و نصب او را از اصفهان دانسته اند. به احتمال قوی نیاکان یعقوبی از زمانی که بنی عباس در خراسان و مناطق مختلف ایران نفوذ و اقتدار پیدا کرده بودند در کنار بنی عباس بوده اند و هنگام پیروزی عباسیان بر امویان، واضح که از اجداد یعقوبی بود در سال 162 هجری قمری به حکومت مصر رسید اما از این سمت برکنار می شود و به عنوان رئیس دیوان برید به فعالیت می پردازد او چون گرایش تشیع داشت در سال 169 هجری قمری با قیام کنندگان علوی همکاری می کند و به همین دلیل مورد خشم خلیفه وقت قرار گرفته و به قتل می رسد ( از محتوای تاریخ یعقوبی و سبک نگارش و تحلیل او از وقایع تاریخی می توان به شیعه بودن یعقوبی نیز پی برد) یعقوبی خود نیز به نفوذ اجدادش در دستگاه خلافت منصور اشاره دارد او همچنین در کتاب البلدان اشاره می کند که نیاکانش در بغداد می زیستند. با توجه به علاقه یعقوبی به بغداد که در آثارش نمایان است احتمال اینکه زادگاه او بغداد باشد بسیار است او در آغاز کتاب البلدان چنین آورده است: "... تنها بدان جهت ابتدا به عراق کردم که عراق وسط دنیا و ناف زمین است و بغداد بدان جهت آغاز کردم که در وسط عراق واقع است ..."

یعقوبی نخستین دانشمند و مورخ مسلمانی است که با روش مشاهده به تالیف آثار جغرافیایی و تاریخی اقدام می کند و می کوشد تا این دو دانش را با هم تلفیق کند به گفته خودش از دوران نوجوانی مشتاق بوده تا شهرها و مناطق مختلف را از نزدیک ببیند به همین خاطر بعدها او به سیر و سیاحت پرداخت و توصیفات جالبی از شهرها و مناطقی که بازدید می کرد ارائه داد او از تمام ممالک و شهرهای مهم اسلامی دیدن کرد ومدت ها در ارمنستان و تفلیس اقامت کرد و به خراسان و هند سفر کرد و اواخر عمرش را در مصر و مغرب به سر برد. او آنچه در این سفرها گردآوری کرده بود البلدان (شهرها) نامید این کتاب الگویی برای کتابهای جغرافیایی دیگر شد آنگونه که خود او در کتاب البلدان آورده است برای به دست آوردن اطلاعات هر شهر از ساکنین آنجا پرس و جو می کرد؛ در مورد سوابق تاریخی، محصولات، امرا و فاتحان شهر بصورت حضوری با مردم آن شهرها گفتگو می کرد که امروزه ما این روش را به عنوان تحقیق میدانی می شناسیم.

"... پس چنان بود که هر گاه به مردی از آن بلاد برخوردم وی را از وطنش و شهرش پرسش می نمودم؛ درباره ساکنان آن از عرب و عجم، آب آشامیدنی اهالی آنجا تا آنجا که از پوشاکشان پرسش می کردم ... و هم از کیش ها و عقاید و گفتارهای آنان و کسانی که بر آنجا دست یافته اند و آنانی که آنجا سروری دارند ... سپس گزارش های هر کسی را که به راستگویی او وثوق داشتم می نگاشتم و به پرسش گروهی پس از گروهی یاری می جستم ..."

شور و شوق یعقوبی در کسب اخبار مورد اعتماد باعث می شد که هیچگاه از این کار خسته نشود. یعقوبی دانش جغرافیا را به معنای واقعی آن بنا نهاد از این رو او را پدر علم جغرافیای مسلمین خوانده اند . تاریخ یعقوبی نیز از نخستین نمونه های تاریخ جهان و تاریخ نگاری اسلامی است که دارای دو بخش است در بخش نخست به  تاریخ جهان تا ظهور اسلام اختصاص دارد و در بخش دوم رویدادهای تاریخ اسلام از زمان بعثت تا خلافت معتمد عباسی(255-256 هجری قمری) را شامل می شود. ایجاد پیوند میان دو حوزه کلان از دانش مسلمین در آنزمان " جغرافیا و تاریخ" و نوآوری در این زمینه سبب شد که بسیاری از جغرافی نگاران و تاریخ دانان پس از او مانند مسعودی، ابوریحان بیرونی و... به روش وی توجه خاصی داشته باشند.

از دیگر تالیفات یعقوبی علاوه بر البلدان و التاریخ می توان به اخبارالامم السالفه، اخبار بلاد روم،  اخبارالطاهرین، مشاکلة الناس لزمانهم و تاریخ فتوحات آفریقا اشاره کرد. تاریخ وفات یعقوبی را سال 284 یا 292 هجری قمری می دانند.  

 

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان       بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین       

   تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*