ماهانی

ماهانی دانشمند و ریاضیدان

 زندگینامه ماهانی

ابوعبدالله محمدبن عیسی ماهانی ریاضیدان منجم و نویسنده بزرگ ایرانی قرن سوم هجری در حدود سال ۲۱۰ هجری قمری در ماهان کرمان دیده به جهان گشود به احتمال زیاد پدر او نیز در علم نجوم سررشته داشته است. ماهانی حدود ۳۰ سال داشت که در بغداد به گروهی می پیوندد که به کار نجوم مشغول بودند و حرکات ماه و ستارگان را رصد می کردند ماهانی در قسمت زیج و رصد ستارگان مهارت پیدا کرد و مقالات زیادی در این رابطه نوشت طبق نوشته های ابن یونس، ماهانی خسوف سالهای ۲۴۰،۲۳۹ و ۲۵۲ هجری قمری و کسوف سال ۲۵۲هجری قمری را رصد کرده است او مقارنه ی سیاره های زهره و عطارد در سال ۲۴۴ هجری قمری و همینطور مقارنه ی زهره و زحل را در سال ۲۵۰ هجری قمری رصد کرده است.

ماهانی علاوه بر نجوم،در هندسه و ریاضی محض نیز تخصص داشت و آثار متعددی در این رشته ها بر جای گذاشته است مهمترین آنها "تفسیرالمقاله العاشره من کتاب اقلیدس" است که هم اکنون در کتابخانه ملی فرانسه نگهداری می شود او بخش عمده ای از زندگی خود را صرف ساختن واژه ها و اصطلاحات فنی کرد و به اصلاح و شرح آثار ریاضی دانان یونانی مانند اقلیدس و ارشمیدس پرداخت در واقع او حلقه بین مترجمان این آثار و ریاضی دانان پس از خود بود به طوریکه ریاضی دانانی مانند خیام و خواجه نصیرالدین طوسی نیز از اثار اصلاح شده به دست ماهانی یاد کرده اند. بعنوان نمونه ای از کارهای او در این زمینه می توان به بحث در مورد جذر عدد ۲ اشاره کرد. یونانی ها در آن زمان همیشه با اعداد صحیح کار می کردند و نسبت ها را در اعداد گویا می بردند و اطلاعاتی در مورد اعداد اصم نداشتند هر چند به رادیکال ۲ برخورد کرده بودند اما به طرح این موضوع نپرداخته بودند بنابراین ماهانی سعی کرد تعریف درستی از آن ارائه دهد هر چند تلاش او به نتیجه نرسید ولی به هر حال باعث شد تا ریاضی دانان بعدی از جمله غیاث الدین جمشید کاشانی راه حلی برای آن پیدا کنند. در نمونه ای دیگر ماهانی به هنگام حل یکی از مسئله های ارشمیدس به یک معادله درجه سوم رسید  که با وجود کوشش بسیارنتوانست آن را حل کند اما به هر حال معادله درجه سوم را به او نسبت دادند و در بین دانشمندان اسلامی به معادله ماهانی مرسوم شد بعدها ریاضی دانانی مانند خیام به بحث در مورد آن و ارائه حل مسئله پرداختند. ماهانی سرانجام در حدود سال ۲۷۵ هجری قمری از دنیا می رود.

10 / 10
از 1 کاربر
ارسال نظر
عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*