طبری

 زندگینامه طبری

ابوجعفر محمد بن جریر بن یزید بن کثیر بن غالب مشهور به طبری در اواخر سال 224 هجری قمری در آمل که یکی از شهرهای طبرستان بود به دنیا آمد او یکی از افراد با استعداد و دارای نبوغ بوده و علاقه زیادی به علم و دانش نشان می داد. تمام عمر خود را در راه تحصیل آن صرف کرد و سفرهای زیادی برای کسب علم انجام داد او خود می گوید:" قرآن را در 7 سالگی حفظ کردم و در 8 سالگی امام جماعت شدم و در 9 سالگی شروع به نوشتن اخبار نمودم" سپس می افزاید به خاطر رویایی که به سراغ پدرش آمده بود، پدر از دوران خردسالی به تحصیل او در علوم دینی اهتمام نشان داده است و از 12 سالگی به ری رفته است. در آن زمان شهر ری یکی از بزرگترین شهرهای ایران و از نظر آموزش علوم زمان سرآمد شهرهای دیگر بود. درباره شدت علاقه خود به علم و دانش می نویسد:" من در نزد احمد بن حماد دولابی تاریخ می خواندم و هر روز برای این منظور از شهر ری نزد احمد که در یکی از روستاهای اطراف ری ساکن بود می رفتم و بلافاصله از نزد او به ری می آمدم و مانند دیوانگان سر از پا نشناخته به درس حدیث محمد بن حمید رازی حاضر می شدم"

طبری بعدا" رهسپار بغداد شد و زمانی به آنجا رسید که چند روزی از مرگ احمد بن حنبل می گذشت او از بغداد به واسط، شهری در میان بصره و کوفه رفت و علم حدیث را تا جایی که توانست فرا گرفت از آن پس او به عنوان یک فقیه بر اساس مذهب شافعی فتوی می داد.

 محمد بن جریر پس از مدتی میان رودان(بین النهرین) را ترک کرد و برای آشنایی با اصحاب رأی عازم مصر شد. او در این سفر از راه شام و بیروت گذشت و در سال 253 هجری قمری وارد مصر شد و سه سال در آنجا سکونت کرد و نزد دانشمندان آن دیار شاگردی کرد او در طی سفرهای خود بیشتر سفرنامه هایی که حاوی تاریخ و جغرافیای پیش از زمان خود بود را مطالعه کرد. پس از سه سال طبری از مصر به بغداد بازگشت و بعد از مدت کوتاهی برای دیدار از وطنش راهی طبرستان شد او پس از آنکه آمل را برای ادامه تحصیل مساعد ندید به بغداد بازگشت و به مطالعات خود ادامه داد. طبری ضمن آنکه دانش خود را در بغداد در فقه، تاریخ و حدیث تکمیل می کرد شاگردانی نیز تربیت کرد.

طبری در علوم زیادی تبحر داشت و حافظ و عارف به قرآن و معانی و احکام بود. اطلاعاتش راجع به صحابه و تابعین و افراد بعد از آنها زیاد بود. در مسائل راجع به ایام و اخبار مردم آگاهی کامل داشت از همین رو کتابی در تفسیر قرآن با نام "جامع البیان عن تأویل القرآن" (تفسیر طبری) نوشت و تألیفاتی در فقه،حدیث،نحو،لغت و عروض دارد که کتاب الفضائل یکی از آنهاست و شامل زندگی خلفای راشدین و اثبات درستی حدیث غدیر است. طبری این کتاب را با فضائل حضرت علی(ع) به پایان می رساند.

محمد بن جریر نگارش تاریخ خود را با نام" تاریخ الرسل و الملوک و اخبارهم و من کان فی زمن کل واحد منهم" که به تاریخ طبری شناخته می شود به زبان عربی شروع کرد او نزدیک به 40 سال به نگارش تاریخ طبری پرداخت به طوری که شروع به گردآوری نسخه های پراکنده سفرنامه ها نمود و سپس بطور مستمر یادداشت های خود را در بغداد تنظیم کرد.

تاریخ طبری؛ شرح زندگی بشر از خلقت آدم تا زمان نگارنده است. از نظر طبری تاریخ در حکم جریان واحدی است که در آن هر یک از قوم ها نقش ویژه خود را بازی کرده اند و عنایت الهی با فرستادن پیامبران و کتابهای آسمانی با مردم همراه بوده و همه مردم را در رودخانه ای که نامش تاریخ است به سوی مقصدی معلوم که روز رستاخیز است رهنمون می شود. تاریخ طبری گنجینه ای سرشار از آداب و رسوم قوم ها و ملت ها می باشد و جنبه های اعتقادی، انگیزه اصلی طبری در تدوین تاریخ بوده است به همین خاطر تاریخ طبری سرشار از ملاحظه های فقیهانه است و پیوسته سعی می کند که از شرع دفاع کند. طبری تاریخ اسلام را از آن جهت می نویسد که این دین بزرگ سراسر دنیای آن زمان را فرا گرفته و فرهنگ های ایران، روم و پیروان دین های گوناگون از جمله مسیحی، بودایی و زرتشتی در برابر آن زانو زده اند که نتیجه آمیزش تمدن های قدیم با مبانی فرهنگ اسلامی است. طبری در آغاز کتاب در باب روش خویش توضیح داده و می نویسد:" پس اگر در این کتاب من چیزی در باب اخبار گذشتگان یافت می شود که خواننده و شنونده آن را به سبب آنکه در وجهی از صحت نشناخته و معنایی از حقیقت نیافته است زشت و ناپسند شمرد، دانسته باشد که از جانب ما نیست و از سوی کسانی است که آن را برای ما نقل کرده اند."

مسعودی در کتاب مروج الذهب درباره طبری می نویسد تاریخ ابوجعفر محمد بن جریر از همه تاریخ ها برتر و بر همه کتاب های نوشته شده در تاریخ فزونی دارد. طبری در این تاریخ انواع اخبار را گرد آورده و فقیه عصر و عابد زمان خود بوده است.

ملک الشعرای بهار نیز می گوید: اگر چه مورخانی مانند مسعودی، ابوریحان بیرونی، یعقوبی و ابن مسکویه در زمینه تاریخ زحماتی کشیده اند لیکن هیچ یک به قدر محمد بن جریر طبری رنج نبرده و به قدر او اطلاع وافر درباره ساسانیان نداشته است.

ابن خلدون که تاریخ را به عنوان یک علم به جهانیان معرفی کرد بر طبری ایراد اساسی می گیرد. او می گوید که بیشتر تاریخ نگاران حتی در جاهایی که با اندکی فکر کردن می توان درست از نادرست را بازشناخت، کوتاهی کرده اند و تنها به بیان ساده روایت پرداخته اند هر چند  که اطلاعات آن روایت با بزرگنمایی همراه باشد و چندان با عقل سازگار نباشد. برای نمونه به داستان حضرت موسی در تاریخ طبری می پردازد که شمار سپاهیان حضرت موسی را پیش از ورود به سرزمین مقدس 600 هزار نفر نوشته است حال آنکه بنی اسرائیل در اوج نیرومندی در دوران سلیمان نبی نمی توانستند چنین سپاهی فراهم کنند.

تفسیر طبری؛ در ابتدا با نام "جامع البیان عن تأویل القرآن" توسط طبری نامگذاری شده بود که بین نویسندگان پیشین و پژوهشگران کنونی با نام تفسیر طبری شناخته می شود. طبری را می توان از پیشگامان تفسیر قرآن دانست و روش او در تفسیر بیان نظر علمای پیش از خود، بیان دلیل هر کدام از آنها، گزینش یکی از آن نظرها یا پیشنهاد نظری جدید و دلیل آوردن برای آن بوده است. از آنجا که او سخت کوش بوده و به سرزمین های گوناگونی سفر کرده بود از نظر گردآوری نظر عالمان پیش از خود موفق بوده و کار بزرگی انجام داده است. تفسیر طبری نسبت به تفسیرهای هم دوران خود از جامعیت علمی بالاتری برخوردار بوده چرا که علاوه بر گردآوری روایت های مرتبط با آیه های قرآن به جنبه های لغوی، نحوی، تاریخی و فقهی آنها نیز پرداخته است.

در مورد مذهب طبری اختلاف وجود دارد غالبا" او را به خاطر اینکه خلفای سه گانه را گرامی داشته است به عنوان عالم اهل سنت می شناسند اما بعضی نیز او را شیعه دانسته اند و گرامیداشت او از خلفاء را حمل به تقیّه می کنند چرا که او در مرکز خلافت اهل سنت بود و اظهار تشیّع برای او خطر جانی داشت.

طبری در اواخر ماه شوّال سال 310 هجری قمری در سن 86 سالگی از دنیا رفت و در خانه اش به خاک سپردند.

 

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان       بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین       

   تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*