دانشمندان جندی شاپور


 دانشمندان جندی شاپور

شهر جندی شاپور یا گندی شاپور در زمان شاپور اول ساسانی در رقابت با شهر انطاکیه که آنزمان از بلاد روم محسوب می شد ساخته شد از نظرموقعیت جغرافیایی این شهر در شرق شوش و شمال غربی شوشتر قرار داشت. بنابر روایت تاریخی نام این شهر در ابتدا "وهاند یوشا یوهر" و سپس "به از اندیو شاپور" بوده یعنی شهر شاپور که از انطاکیه بهتر است. اندیو در زبان پهلوی به معنی انطاکیه است. بعد از آن انوشیروان مدرسه و بیمارستان بزرگ جندی شاپور را در این شهر تاسیس می کند که مرکز تحصیل طب و فلسفه میشود و از طرفی بیمارستان برای درمان مریضانی بود که به آنجا مراجعه می کردند. در این مرکز درخشان علمی از طب یونانی و طب هندی در کنار دانش پزشکی ایرانی استفاده می شد علاوه بر طب فلسفه،حکمت،نجوم و ریاضیات نیز در این مرکز تدریس و تحصیل می شد.

بعضی از استادان بزرگ جندی شاپور مسیحی بودند که پس از بسته شدن مدارس فلسفه یونان به فرمان امپراطور روم ازآن دیار گریخته بودند و انوشیروان از وجود آنها در مدرسه جندی شاپور استفاده کرد طب یونان در جندی شاپور رواج یافت و فلسفه ارسطو و افلاطون در زمان او به فارسی ترجمه شد. انوشیروان حتی عده ای را به هند فرستاد تا علوم آن زمان را بیاموزند برزویه طبیب نیز در همان زمان به هند رفت و با تعدادی از دانشمندان و کتب هندی به ایران بازگشت. در واقع اساتید و روسای دانشگاه و بیمارستان جندی شاپور از سه دسته بودند؛ یک دسته مسیحی مذهبان سریانی که ساکن و تبعه ایران بودند دسته دوم ایرانیانی که زبان پهلوی و مذهب ایرانی داشتند و سومین دسته علمای هندی که مانند سریانی ها وارد ایران شده بودند ولی در اقلیت بودند پس از انقراض دولت ساسانی و تشکیل دولت اسلامی این افراد عموما" وارد حوزه اسلام شدند و از طریق تعلیم و ترجمه کتب علمی و یا طبابت در خدمت خلفاء و وزراء قرار گرفتند مهمترین این افراد عبارت بودند از:

1- ماسرجویه که پزشکی یهودی و سریانی زبان بود و در جندی شاپور تحصیل کرد او در آغاز دوره مروانیان کتاب هرون اسکندرانی را به عربی ترجمه کرد و دو فصل دیگر به آن اضافه کرد این کتاب از کهن ترین اثر علمی دوره اسلامی به شمار می آید و به معرفی بیماری ها و نشانه ها،علت ها و درمان آنها می پردازد. تاریخ وفات ماسرجویه را حدود سال 80 هجری قمری ذکر کرده اند.

2- خاندان بختیشوع که از سریان های مسیحی مذهب بودند و تا چند نسل در جندی شاپور خدمت کردند از جمله آنها جرجیس بن بختیشوع است که از روسای بیمارستان جندی شاپور بود و پس از انقراض ساسانیان طبیب مخصوص منصور خلیفه دوم عباسی گردید هنگامی که منصور عباسی به بیماری معده دچار شد او را به بغداد فراخواند و توانست بیماری خلیفه را درمان کند. او زبان های پهلوی،سریانی و یونانی را به خوبی می دانست و آثاری را از سریانی و یونانی به عربی ترجمه می کند زکریای رازی از یادداشت های او برای نگارش کتاب الحاوی استفاده کرده است و شیوه های درمانی جرجیس در سردرد میگرنی،بیماری های معده و بیماری قند(دیابت) را در کتاب خود آورده است.جرجیس در سال 156 هجری قمری از دنیا می رود. بعد از او پسرش بختیشوع طبیب رسمی هارون الرشید می شود. از دیگر خاندان بختیشوع،جبرئیل بن بختیشوع است که با پشتیبانی برمکیان دارایی فراوانی بدست می آورد و بخشی از آن را صرف ترجمه آثار علمی کرد از جبرئیل بختیشوع رساله ای درباره خورا کی ها و نوشیدنی ها و رساله ای در چشم پزشکی به نام مقالة فی العین به دست ما رسیده است او نخستین بیمارستان بغداد را نیز پایه گذاری کرد.

3- خاندان حنین بن اسحاق عبادی در شغل طبابت اشتغال داشتند و کتب علمی را نیز از یونانی و سریانی به عربی ترجمه می کردند از جمله آنها می توان به ابوزید حنین بن اسحاق عبادی و فرزندش اسحاق بن حنین اشاره کرد که با پشتیبانی بنوموسی و خاندان بختیشوع کار ترجمه کتب علمی از یونانی و سریانی را به عربی انجام می دادند. اسحاق بن حنین ترجمه آثار بقراط،جالینوس و دیوسکوریدس گیاه شناس را به زبان عربی انجام داده است.

4- شاپوربن سهل؛از پزشکان جندی شاپور و در دربار مامون عباسی بود او در زمانی که در جندی شاپور به درمان بیماران می پرداخت به نگارش کتابی در داروشناسی به نام الاقراباذین الکبیر پرداخت که تا سده ششم هجری قمری یعنی حدود سیصد سال مرجع داروشناسی و داروسازی به شمار می رفت ابن سینا در بخش داروشناسی کتاب قانون از کتاب شاپوربن سهل استفاده کرده است.

5- یوحنابن ماسویه؛پزشکی ایرانی و مسیحی و اهل خوزستان بود پدرش نیز از پزشکان معروف در طب و داروسازی بود او به ترجمه کتب طبی دست می زند و در دربار مامون مقام و منزلت بالایی کسب می کند. بیش از 50 کتاب و رساله به ابن ماسویه نسبت داده اند که بیشتر آنها در پزشکی و علوم طبیعی می باشد.

 

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان       بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین       

   تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*