برزویه طبیب


 زندگینامه برزویه طبیب

برزویه ، پزشک و دانشمند ایرانی از اهالی نیشابور بود و در حکمت،ادبیات و فن ترجمه نیز تخصص داشت او در زمان انوشیروان ساسانی، پزشک دربار بود که در آغاز به طبابت روی آورد و سرانجام به دنبال عرفان و خداشناسی می رود. برزویه طبیب هم عصر با بزرگمهر وزیر خردمند انوشیروان بوده است البته در برخی منابع بزرگمهر وزیر دربار ساسانی با برزویه طبیب یکنفر عنوان شده است که شاید به دلیل همزمانی این دو باشد. گفته می شود که برزویه وقتی معلم هرمز پسر انوشیروان بود توجه وی را به خود جلب کرد و سپس به عنوان پزشک مخصوص شاه منصوب می شود اما به دلیل عقاید و افکار مسیحی به فرمان انوشیروان کشته شد.

در زمان سلطنت انوشیروان آثار نویسندگان مهم یونانی و هندی به فارسی ترجمه شد از این رو برزویه طبیب نیز که برای تحقیق در مورد گیاهان شفابخش سفری به هندوستان انجام داده بود کتاب پنجه تنتره را به ایران می آورد و در حدود سال 560 میلادی به فارسی میانه(پهلوی) ترجمه کرده و نامش را کلیلگ و دمنگ می گذارد. طبق روایتی او برای به دست آوردن گیاهی که مردگان را زنده کند به هندوستان سفر کرد که موفق به این کار نشد ولی دانشمندان هندی به او پنجه تنتره را معرفی کردند و گفتند که آن نادانان و نابخردان را که به مثابه مردگان هستند عاقل می سازد. بعد از ترجمه این اثر توسط برزویه طبیب، ابومحمد عبدالله معروف به عبدالله بن مقفع(106-142 هجری قمری) از مردم فیروزآباد فارس آن را با عنوان کلیله و دمنه از زبان پهلوی به عربی ترجمه می کند و چند باب هم به آن اضافه می کند؛باب برزویة الطبیب،باب الناسک و ابن عرس و... این کتاب بعدها به زبان های مختلف ترجمه می شود برگردان کلیله و دمنه از عربی به فارسی توسط ابوالمعالی نصرالله منشی در قرن ششم هجری صورت می گیرد. عبدالله بن مقفع در ترجمه خود شرحی از زندگی برزویه طبیب را آورده است به همین دلیل اطلاعاتی در مورد زندگی برزویه طبیب باقی مانده است آن گونه که از متن زندگی نامه پیداست برزویه حکیم در پایان عمر پزشکی را رها کرده و به عرفان و خداجویی روی می آورد مقدمه ذکر شده در این باب را می توان به دو بخش تقسیم کرد اول در اخلاق پزشکی و دوم در رهایی از دانش های ظاهری و روی آوردن به عرفان و جستجوی حقیقت. البته ابوریحان بیرونی در باب ترجمه ای که ابن مقفع انجام داده است نظر موافقی ندارد او می نویسد: <<این کتاب را یکبار برزویه،طبیب ایرانی به پارسیک(زبان زمان ساسانیان)ترجمه کرد و سپس از زبان عصر ساسانی به عربی ترجمه شد و در این دو بار بر دست کسانی گذشت که در نقل، امانت گذار نبودند و در آن تصرفاتی کردند و آرای خود را در آن گنجاندند بدانگونه که آنچه ما به اسم کلیله و دمنه می شناسیم ترجمه ای است که ابن مقفع به عربی کرده است و با اصل پنجه تنتره بسیار فرق دارد از آن جمله اینکه ابن مقفع چون زندیق و مانوی بوده است بابی به عنوان باب برزویه طبیب در ابتدای کتاب افزوده و آرای مانوی خویش را از زبان برزویه در آنجا بیان کرده است من دلم می خواست پنجه تنتره را مستقیما" بار دیگر از سانسکریت به عربی ترجمه کنم تا مردم بدانند اصل کتاب هندی چه بوده و با آنچه اکنون در دست ماست چقدر متفاوت است>> اینک به قسمتی از مقدمه کتاب کلیله و دمنه اشاره می کنیم:

چنین گوید برزویه مقدم اطبای پارس که پدر من از لشگریان بود و مادر من از خانه علمای دین زردشت بود و اول نعمتی که ایزد تعالی و تقدس بر من تازه گردانید دوستی پدر و مادر بود و شفقت ایشان بر حال من،چنانکه از برادران و خواهران مستثنی شدم و به مزید تربیت و ترشیح مخصوص گشت و چون سال عمر به هفت رسید مرا به خواندن علم طب تحریض نمودند و چندانکه اندک وقوفی افتاد و فضیلت آن بشناختم به رغبت صادق و حرص غالب در تعلم آن کوشیدم تا بدان صنعت شهرتی یافتم و در معرض معالجت بیماران آمدم آنگاه نفس خویش را میان چهار کار که تکاپوی اهل دنیا از آن نتواند گذشت مخیر گردانیدم؛وفور مال و لذات حال و ذکر سایر و ثواب باقی و پوشیده نماند که علم طب نزد همه خردمندان و در تمام دین ها ستوده است و در کتب طب آورده اند که فاضلتر اطباء آن است که بر معالجت از جهت ذخیره آخرت مواظبت نماید که به ملازمت این سیرت نصیب دنیا هر چه کاملتر بیاید و رستگاری عقبی مدخر گردد چنانکه غرض کشاورز در پراکندن تخم دانه باشد که قوت اوست اما کاه که علف ستوران است به تبع آن هم حاصل آید در جمله بر این کار اقبال تمام کردم و هرجا بیماری نشان یافتم که در وی امید صحت بود معالجت او بر وجه حسبت بر دست گرفتم.(برای رضای خدا و بدون طمع و اجر)

 

دانشمندان ایرانی       دانشمندان جهان       بهترین روش یادگیری ریاضی             آموزش ریاضی          آموزش کامپیوتر          تدریس آنلاین       

   تدریس دوره متوسطه         تدریس دوره دبیرستان

10 / 10
از 1 کاربر

ارسال نظر

عنوان نظر :*
نام شما :*
ایمیل :*
*